We waren het een beetje zat dat, zolang het huis niet af is, er permanent rommel ligt. Rommel maakt onrustig. Elk ding dat rondzwerft, trekt aandacht: pak me op, maak me schoon, repareer me, ruim me op! Snel afbouwen is geen optie. Dus hebben we een andere strategie gekozen. We omarmen dat ons huis incompleet is en daar heb ik een opruimroutine bij bedacht. Ik volg mijn oude vertrouwde drie basisprincipes van een opgeruimd huis: geef spullen een vaste plek, raak elk ding één keer aan en doe dingen weg.
1. Geef spullen een vaste plek
Het geheim van een opgeruimd huis is dat elk ding – van de boekencollectie tot de haarelastiekjes – een vaste plek heeft.
Liefst zijn dat keurig georganiseerde laatjes en kastjes met vakjes en mandjes waarin alles precies past en overzichtelijk op kleur en functie gesorteerd is. Wij hebben nauwelijks laatjes en kastjes, dus grijpen we automatisch naar de verhuisdoos, krat of plastic box.
Dozen en boxen zijn niet ideaal, want spullen verdwijnen er nogal eens in. Je gooit ze gemakkelijk vol, het is uit het zicht, maar je kunt het ook niet meer terugvinden, je vergeet wat er eigenlijk in zat en je kunt er niet goed bij.
Als je echt rust en overzicht in je huis wilt, stop je spullen niet in dozen. Een alternatief zijn tijdelijke kasten, maar daar ben ik geen groot voorstander van. Een klushuis staat al zo vol met tijdelijke spullen en het is vermoeiend om die steeds te moeten verzamelen, verplaatsen en weer verkopen. Het enige dat we hebben gekocht, zijn drie stellingkasten, waarvan er twee in de schuur en een in huis staan. Dat maakt de verzameling dozen al iets overzichtelijker.
Wat ook helpt, is om dozen te labelen. Ik heb tien plastic boxen en een rol krijtstickers gekocht, alle spullen in categorieën verdeeld – kamperen, schaatsen, feestdagen, handwerk, beddengoed – en elke doos een eigen categorie gegeven. In een doorzichtige box kun je prima zien wat er in zit, maar toch is het goed om te labelen. Daar worden je hersenen rustig van. Ze vinden het fijn om in één oogopslag te zien wat waar is, ook al weten ze het wel ongeveer. Sommige dozen zijn halfvol en dat is niet erg. Het is verleidelijk om er andere dingen bij te proppen, maar dat geeft juist weer onrust.
De boxen die we het meest gebruiken – kampeerspullen! – staan binnen handbereik.
2. Raak elk ding één keer aan
Als alles zijn plek heeft, is het zaak om het opgeruimd te houden. Daar is een beetje discipline voor nodig, en daarom moet je het jezelf zo makkelijk mogelijk maken. Opruimen kost weinig tijd als je volgens de ‘raak elk ding één keer aan’-regel leeft. Als je iets pakt, ruim je het meteen op. Als je iets wegzet, was je het meteen af. Als je je kleren uittrekt, gooi je ze direct in de wasmand of hang je ze terug in de kast. Als je het plastic van een komkommer trekt, gooi je dat direct in de prullenbak.
Deze regel werkt het beste als je ook vaste plekken hebt voor veelgebruikte dagelijkse dingetjes zoals sleutels, pasjes, boeken die je leest, post die binnenkomt en opladers. Heb je die niet, dan zullen ze vanzelf aanrechtbladen, tafels en bankstellen bevolken en ben je de hele dag dingen aan het verplaatsen.
In ons niet-ideale geval heb ik op alle plekken passende bakjes en mandjes gezet. We hebben bijvoorbeeld een bakje voor de theespullen, een bakje voor de koffiespullen, een krat met granen en brood, persoonlijke mandjes met wanten en mutsen, een bakje met babyspeelgoed en een bakje met willekeurige dingetjes zoals fietslampen, zonnebrillen, laders en pasjes. Heb je een werkblad nodig, dan hoef je alleen het mandje te verplaatsen.
3. Doe dingen weg
Maar de beste tip aller tijden blijft: doe spullen weg die je niet gebruikt. Alles wat je niet hebt, hoef je niet van de ene doos naar de andere te verplaatsen en niet op te bergen.
Veel mensen hebben hier grote moeite mee. Spullen kosten geld, ze komen misschien nog van pas, ze hebben emotionele waarde, enz. Maar spullen die je jaar en dag van de ene plek naar de andere verplaatst, of ergens liggen te verstoffen, voegen niets toe aan je levensgeluk. Ze leveren zelf stress op, want ergens in je achterhoofd weet je dat ze er zijn, en dat je er nog iets mee moet. Of ze voeden wat je fantasy self wordt genoemd: iemand die je graag zou willen zijn maar in deze fase van je leven niet bent of nooit zult zijn. Het doet pijn om afscheid te nemen van dat soort spullen omdat je daarmee afscheid neemt van een vage droom die je van jezelf hebt. Maar het doet ook pijn om ze te laten liggen omdat ze je iedere keer herinneren aan wie je niet kunt zijn.
Spullen weggooien is niet duurzaam, maar wanneer je het regelmatig doet – en hopelijk heeft iemand anders er dan nog iets aan – zie je steeds scherper wie je wél bent en wat je nodig hebt. Je zult dan minder snel iets kopen wat onaangeraakt op de grote hoop verdwijnt.
In een klushuis is het extra moeilijk om spullen weg te doen. Dat komt omdat nog onduidelijk is of een oud meubelstuk straks misschien goed past, een stuk gereedschap misschien nog nodig is en je die oude schoenen en kleding wel kunt gebruiken als kluskleding. Zo bewaren wij al tijden een kapstok, wasrek, vloerkleed en stukken hout die van het kastje naar de muur zwerven.
Ik heb ook gemerkt dat wanneer je het niet zo goed weet, je snel de neiging krijgt om alles maar te bewaren, ook kleine dingetjes zoals een kapotte blouse, zes ovenschalen en driedubbele kopieën van bouwtekeningen. De beste manier om daar uit te komen, is weer eens heel kritisch door het huis te gaan. Ik ben hier drie weken in fases doorheen gegaan – leuk klusje om samen met baby Heike te doen. Uiteindelijk is er niet veel weggegaan (een vuilniszak kleding en twee vuilniszakken spullen), maar weet ik wel weer wat we hebben en waar het ligt.
Het is een klus op zich, maar het geeft veel rust en ruimte. Met als belangrijkste resultaat dat ons huis nu meer als een thuis voelt en niet als een bouwplaats.