We zijn op zoek naar iets wilds – we blijven op zoek naar iets wilds in Nederland. We bedoelen: iets in het landschap dat ons raakt en door elkaar schudt, dat de poëzie in ons brein aanzet, iets waarin we willen opgaan.
Het valt niet mee in ons gladgestreken postzegelland. Afgelopen week waren we op expeditie in Friesland. Daar wordt er nog geadverteerd met ruimte en ruigte, met de elementen die je omver trekken en oude pelgrimsroutes die je in een nieuw licht zetten. En het klopt, we voelden het meteen. Maar een stem in mijn achterhoofd waarschuwde: als er mee geadverteerd wordt, is het al vergane glorie.
We wonen notabene aan de rand van de Veluwe, het door hekken, schietterreinen en snelwegen doorsneden stuk natuur dat als wildernis wordt verkocht. In werkelijkheid is het een safaripark met comfortabele vakantiehuisjes en gezellige pannenkoekenrestaurants tussen de ANWB-paddenstoelen.
Het lijkt bijna averechts te werken om naast het grootste natuurgebied van Nederland te wonen. Toen ik nog in Enkhuizen/Amsterdam/Den Haag/Schiedam tussen het beton en de bakstenen woonde, was ik er van overtuigd dat je wildernis overal kunt vinden als je maar goed kijkt. Nu merk ik dat ik steeds vaker gefrustreerd raak omdat ik wel erg goed moet kijken. Naar details en overblijfselen – de ingepolderde kreekruggen, die ene monumentale eik. Of dat ik mijn ogen moet sluiten voor alles waarmee we de wildernis, als ik die net heb her-ontdekt, weer afbreken – de snelwegen, de golfbanen, de smakeloze villawijken aan de rand van al het moois.
Wildernis en natuur zijn onhandige termen. Ze roepen een soort romantiek op die nooit heeft bestaan. En ze wekken de indruk dat wij nooit natuur waren en dat nooit zullen zijn. Toch ben ik graag romantisch omdat de gemiddelde Nederlander te efficiënt en gevoelloos is. Waar overal de ziel wordt uitgetrokken, probeer ik die er weer in te stoppen.
Met onze zeilboot voeren we halverwege onze verkenningstocht bij Stavoren door de sluis. Ik dacht dat iedereen hier zeilde – de hele dag vol in de elementen zat, bruin van de zon, grijs van de regen (kapotte handen van een winter lakken en schuren). Maar we passeerden het ene na het andere wanstaltige motorjacht met wijnkoeler, flatscreens en master bedroom van honderdduizenden euro’s. Comfort, gemak. Goedkope luxe – maar dan heel duur. En ik dacht:
Ik wil niet onbewogen, 's avonds
het daglicht uit mijn luie stoel zien trekken.
De vloed van het Wad zien trekken, wil ik
stramme knokkels om het helmhout -
mijn haren drogen in deze gure noordenwind.